01 De Latine loquendo et scribendo

01 DE LATINE LOQUENDO ET SCRIBENDO. PROF.DR. DARCY CARVALHO. SÃO PAULO, BRASIL

Contents; 01, 02, 03
01

DE LATINE LOQUENDO ET SCRIBENDO HODIERNIS TEMPORIBUS AUTORECAELESTIS EICHENSEER [ LECTURE]

Sources:               http://www.latinitatis.com/latinitas/textus/eichenseer.htm
                             

                               http://www.phil-hum-ren.uni-muenchen.de/GermLat/Abstr1/Av342e.htm

 

Caelestis Eichenseer . Vox latina, ISSN 0172-5300, Vol. 38, Nº 149, 2002 , págs. 310-321

Previous notes on the contents of Dr. Caelestis Eichenseer´s Lecture

 'This lecture arguments that it still is important to use the Latin language orally and in written form, in the 20-th and 21-st century. This has not only scholarly-didactical reasons, but is also seen in the broader cultural and communicative frame as well as in the European and international context. Furthermore, it explains that the usage of the Latin language is possible in all areas of daily life and in the scientific discussion and this is illustrated with examples.  It is of a fundamental importance to demonstrate and to explain how the active usage of the Latin language can be learned; what must be observed when speaking and communicating orally; on which basis todays' usage of Latin ranges; that speaking Latin, on no account, means to produce Latin changes for the worse or dog-Latin.  Examples point out how to precisely express oneself in modern context by using elements of ancient language without using inconceivable paraphrases. It also has to be considered that various situations claim different manners of speech. It explaines upon which scientific researches this knowledge is based. The question of correct Latin pronunciation is also briefly touched. A further aspect which has been explained is the writing and composing of Latin texts. It is demonstrated that there are differences between Latin speaking and Latin writing and on what these differences are based.

 

CAELESTIS EICHENSEER: DE LATINE LOQUENDO ET SCRIBENDO HODIERNIS TEMPORIBUS

Incipit Lectio

Dominae Dominique Doctissimi Maximeque Illustres . Dominae dominique doctissimi maximeque illustres, agitur in hoc conventu celeberrimo singularique de Germania Latina atque de Latinitate Teutonica. Hac de re iam permulta argumenta proposita sunt diligentissime tractata atque pertractata.

Itaque ne sit praeter rem neve praeter intentionem complurium, qui adsunt, Latina quoque verba proferre, id est post interstitium duorum fere millenniorum, quo antiquitas Latina ab temporibus praesentibus tertii millennii nuper incohati disiungitur et superatur. Tamen illud spatium duorum millenniorum nequaqum fuit vacuum, nequaquam Latinitate carebat, nihilominus diversimode in Italia, in Hispania, in Gallia, in Britannia, in Germania, quin etiam in latissimis plagis Europae Scandinavicae et magis orientalibus plagis Slavicis et Balticis mirum in modum Latinitas coli coepta est. Itaque fieri potuit, ut anno 1997 in Finnia conventus excellentissimus hominum Latine doctorum ageretur, ubi pleraeque acroases et relationes Latine fiebant. Insuper Helsincii, in urbe principe Finniae, fit, ut septimanatim, id est singulis septimanis sive hebdomadibus, radiophonici nuntii Latini quinarum fere minutarum inde a Kalendis Septembribus anni 1989 feliciter prospereque emittantur, quibus de rebus temporis nostri praesentis distincte subtiliterque agitur.

Sed vertente saeculo vicesimo post Christum natum condiciones Latinitatis multum mutatae sunt tam propter scholarum reformationes et mutationes quam propter quasdam linguas hodiernas, quae videbantur rebus technicis et machinalibus multo magis esse idoneae et aptae.

Post has considerationes magis communes, ad quaedam singularia historiae transeamus oportet. Quaedam quidem elementa Latinae linguae vetustae vel potius archaicae iam saeculo octavo ante Christum natum reperta sunt, sed multo magis inde a quarto saeculo medio ante Christum natum. Denique anno centesimo octogesimo ante Christum natum Cumaei sive Cumani Romanos officialiter rogaverunt, ut ipsis liceret Latine loqui. De hac re Titus Livius refert haec (40,42,13): “Cumanis eo anno [180 a.Chr.n.] petentibus permissum est, ut publice Latine loquerentur.”

Tamen condiciones Latinitatis classicae plerisque satis notae sunt. Sed praeter multiplices inscriptiones illius aetatis inventas et praeter alia etiam in Ciceronis [106–43] epistulis simplices locutiones sermonis cottidiani inveniuntur, velut hae: “ Tullius S. D. Terentiae suae. In Tusculum nos venturos putamus aut Nonis aut postridie. Ibi ut sint omnia parata; plures enim fortasse nobiscum erunt et, ut arbitror, diutius ibi commorabimur. Labrum si in balneo non est, ut sit, item cetera, quae sunt ad victum et ad valetudinem necessaria. Vale [anno 47 a.Chr.n]

[1] Alio autem loco: “ Pollicem, si adhuc non est profectus, quam primum fac extrudas. Cura, ut valeas. Idibus Quinctilibus [anni a.Chr.n. 48 ]


[2] Denique tertio loco quodam: “In maximis meis doloribus excruciat me valetudo Tulliae nostrae, de qua nihil est, quod ad Te plura scribam; tibi enim aeque magnae curae esse certo scio. Da operam, ut valeas.” [anno a.Chr.n. 48]


[3] Sed alibi quoque locutiones Latini sermonis cottidiani exstant satis multae, velut in euangeliis primo p.Chr.n. saeculo scriptis. Quae quidem verba Graece tradita sunt, sed haec ab Latinis (velut a Pontio Pilato prolata): “Et interrogavit Iesum Pilatus: “Tu es rex Iudaeorum? “ At ille respondens ait illi: “Tu dicis “.


[4] “Pilatus autem rursum interrogavit eum, dicens: “Non respondes quicquam? Vide, in quantis te accusent.”


[5] Porro: Pilatus dixit: “Vultis dimittam vobis regem Iudaeorum? “ At illi clamaverunt: “Crucifige eum! “


[6] Similia apud Matthaeum leguntur: “Interrogavit Iesum praeses dicens: “Tu es Rex Iudaeorum? “ Dixit autem Iesus: “Tu dicis”.


[7] Paulo post Pilatus dixit: “Quem vultis dimittam vobis: Barabbam an Iesum, qui dicitur Christus?


[8] “Iterum paulo post uxor Pilati marito suo nuntiavit haec: “Nihil tibi et iusto illi! Multa enim passa sum per visum propter eum.”


[9] Porro latro quidam cum Iesu crucifixus dixit haec: “Domine, memento mei, cum veneris in regnum tuum!” Cui Iesus respondit: “Amen dico tibi: “Hodie mecum eris in paradiso. “


[10] Talia verba non in aliquo theatro prolata sunt, sed in conspectu mortis. Porro post Iesu resurrectionem Maria Magdalena stabat ad monumentum foris plorans: “Dicunt ei duo angeli “Mulier, quid ploras? “. Dicit eis: “Quia tulerunt Dominum meum. “ Haec cum dixisset conversa est retrorsum et vidit Iesum stantem et nesciebat Iesum esse. Dicit ei Iesus: “ Mulier, quid ploras, quem quaeris?” “ Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi, ubi posueris eum”. “ Dicit ei Iesus: “Maria”. Conversa illa dicit ei “rabboni”. Dicit ei Iesus: “Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum”.


[11] Sed omnino alio loco de vilico infideli leguntur haec: “homo quidam vocavit vilicum et ait illi “Quid hoc audio de te? Redde rationem vilicationis tuae: iam enim non poteris vilicare! “ Ait autem vilicus intra se: “Quid faciam, quia dominus meus aufert a me vilicationem? Fodere non valeo, mendicare erubesco. Scio, quid faciam, ut cum amotus fuero a vilicatione, recipiant me in domos suas. “ Convocatis itaque singulis debitoribus domini sui, dicebat primo: “Quantum debes domino meo?” At ille dixit: “Centum cados olei.”


[12] Dixitque illi: “Accipe cautionem tuam, et sede cito, scribe <quinquaginta>.” Deinde alii dixit: “Tu vero quantum debes?” Qui ait: “Centum coros tritici.”


[13] Ait illi: “Accipe litteras tuas et scribe< octoginta>.”


[14] Ceterum etiam in his sententiis sermonis cottidiani homoeoprophoron est sive allitteratio, quae in originali textu Graeco non exstat. Ibi leguntur haec: εκατόν βάτους ελαίου et εκατόν κόρους σίτου: Latine: centum cados olei – et – centum coros tritici.


– Haec pauca ex Novo Testamento deprompta sunt. In psalmo autem quinquagesimo Veteris Testamenti rex David saeculo decimo a. Chr.n. scripsit haec precis verba: “Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis. / Ne proicias me a facie tua et spiritum sanctum tuum ne auferas a me.”


[15] Alio vero loco leguntur haec: “Ne proicias me in tempore senectutis cum deficiat virtus mea, ne derelinquas me.”


[16] Post haec exempla numero paucissima simplicis sermonis cottidiani ex sancta scriptura deprompta, ad nonnulla verba simplicis cottidianique sermonis militaris transeamus. Sunt enim verbi gratia Vindolįndae in Britannia complures schedulae repertae manu scriptae saeculo secundo p.Chr.n. adiudicandae, ubi praeter multa alia leguntur haec: “homo inpientissime, opto tibi male eveniat. ... saluta verbis meis (contubernales).”


[17] Ibidem leguntur verbi gratia etiam haec: “Cohors quingenaria peditata [i.e. pedites] et Cohors quingenaria equitata [i.e. equites].”


[18] Hodie fortasse: “Cohors motorizata”. Item ibidem: “Brittones [sive Brittones] nimium multi ... gladiis non utantur equites.”


[19] Alibi: “rogo dignum me habeas cui des commeatum.”


[20] Quaedam de cervesia: “cervesae modios III ... cervesae modios III (sextarios)”


[21] Quaedam de vestimentis: “subpaenula ... subuc(u) las ... subpaenula.”


[22] Alibi: “tibi paria udonum, solearum duo, et subligariorum duo, solearum paria duo”


[23] Aliquod epistolium satis breve: “Claudia Severa Lepidinae suae salutem. III Idus Septembres soror ad diem sollemnem natalem meum rogo libenter facias ut venias ad nos iucundiorem mihi diem interventu tuo factura. ... vale soror anima mea ita valeam karissima et have.”


[24] Denique: “saluta Elpidem ... Tetricum et omnes contubernales cum quibus opto felicissimus vivas.”


[25] Haec sunt paucissima exempla militaris sermonis cottidiani, ex quibus cognoscimus singulas sententias esse satis breves; ergo non superlongas periodos litterarias, quales in sollemnibus orationibus “classicis” inesse solent.


Talis loquela simplicior docebatur et discebatur et exercebatur inde a temporibus antiquitatis usque ad tempora mediae aetatis et etiam usque ad tempora “renascentiae” et “humanismi”. In scholis vero rhetoricis illa grandiloquentia rhetórica Latinitatis “aureae” etiam atque etiam docebatur.


Tamen ibi semper etiam illa tria genera dicendi distinguebantur: genus scilicet humile sive exile – genus medium sive litterarium (librorum scribendorum) – denique genus grande sive sublime sive rhetoricum.


In scholis autem aetatis mediae loquela Latina exercebatur et adhibebatur tamquam subsidium (quasi naturale) communicationis. Fuit tum sancta scriptura Latina tamquam authenticus sermo Dei. Itaque indesinenter textus patristici proponebantur, id est patrum ecclesiasticorum, qui dicuntur, in quibus Hieronymus (c.345–420) et Augustinus (354–430) specialiter eminebant, qui plerosque libros tam Veteris Testamenti quam Novi sermone vere Latino susceperant explicandos et explanandos. Ibidem iidem etiam biblicas proprietates Hebraicas (vel etiam Graecas) satis Latine interpretabantur.


Itaque verbi gratia Augustinus explicat, quid sit “prandium” vel qualis intellegatur “mulier”, quod nomen ad sexum spectat, non ad virginitatem aut ad non–virginitatem. His in vocabulis circumscribendis idem scribit haec: “mecum enim manducabant homines panes meridie”: quod (hagiographus) dicit “meridie”, prandium significat, quod fit medio die; hoc est meridies.”


[26] Sed omnino alio loco: “Et omnem multitudinem mulierum, quae non novit cubitum masculi, vivificate. “ Nusquam certius apparet Hebrea locutione mulieres etiam virgines dici solere.”


[27] Alio loco: “Si ille, qui est Dei Filius, non est ipse factus filius hominis, quomodo “misit Deus Filium suum factum ex muliere” (Gal. 4,4). Quo nomine secundum Hebraeam linguam non virgineum decus negatur, sed femineus sexus ostenditur.”


[28] Similiter alio loco: “Et animae hominum a mulieribus, quae cognoverunt cubitum viri, omnis anima duo et triginta milia.” “ Et hic superior locutio confirmata est mulķeres dici etiam quae non cognoverunt concubitum viri, id est virgines.”


[29] Ceterum Augustinus praeter res grammaticales et rhetoricas per occasiones etiam de mensuris vocalium vel syllabarum loquitur, velut hoc loco: “Omnia quippe signa, quae proferimus sonis, aliquid significant, quod non est sonus. Non enim duae breves sýllabae Deus est, et duas breves syllabas colimus, et duas breves syllabas adoramus, et ad duas breves syllabas pervenire desideramus, quae paene ante desinunt sonare quam coeperint; nec in eis secundae locus est nisi prima transierit. Manet ergo aliquid magnum quod dicitur Deus, quamvis non maneat sonus cum dicitur Deus.”


[30] Patres ergo ecclesiastici velut Cyprianus (+ 258), Lactantius (saec. III), Rufinus (c.345–410), Hieronymus (c.345–420), Augustinus (354–430), Leo Magnus (+ 461), Gregorius Magnus (+ 604) compluresque alii praeter doctrinam christianam permultas res cottidianas commemorant consuetudinesque populorum satis Latine describunt.


Haec quadamtenus de antiquitatis Latinae sermone simplici sive cottidiano. Sunt enim non pauci palaeophilologi, qui identidem serio et severe affirmant nos de antiquitatis sermone cottidiano vix quicquam scire posse. At talis persuasio manca est et falsa. Tamen constat in gymnasiis nostris plerumque textus proponi, qui sunt praestantiae et qualitatis et difficultatis maioris. Nam vix umquam ad simplicitates sermonis cottidiani descenditur, sed maximam partem ad fastigia sermonis celebrioris annisu non mediocri nimis aerumnose ascenditur.


Post Concilium autem Tridentinum (1545–1563), quod quadamtenus cum reformatione Lutherana cohaerebat, usus vivus linguae Latinae in discrimen quoddam adduci coeptus est.


Erasmus quidem Roterodamus opera quaedam satis ampla sermonis cottidiani edidit ab anno 1518 usque ad annum 1533.


Similiter Philippus Melancthon (1497–1560) de necessitate linguae Latinae non neglegendae monuit.


Similiter Iohannes Sturm (1507–1589) de Latinitate serio colenda monuit, qui proposuit “sapientem atque eloquentem pietatem”.


[31] Porro Michael Neander (1525–1595) in Ilfeldensi (Hercyniae) schola monasteriali, quae est anno 1546 in paedagogium protestanticum mutata, excellenter Latine docebat, qui anno 1591 “formulas epistularum familiarium” diligenter collectas edidit.


[32] Eodem fere tempore Iohannes Ludovicus Vives (1492–1540) inter ceteros eminebat, qui composuit “Linguae Latinae exercitationem” (a. 1538). idem Brugis in Belgio anno 1523 librum edidit puellis mulieribusve specialiter destinatum, cui titulus hic: “De institutione feminae christianae”.


[33] Porro Erasmi coaequalis fuit Georgius Haloinus natione Flandrus, qui anno 1533 scripsit “De restauratione linguae Latinae”. Porro Mathurinus Corderius (1479–1564), Francogallus septentrionalis, anno 1564 divulgavit “Colloquia scholastica”.


[34] Anno autem 1590 Iohannes Posselius (1528–1591), Graecista Rostochiensis idemque discipulus Melancthonis, “Colloquia Graecolatina” in publicum proposuit.


[35] Etiam Iohannes Calvinus (1509–1564) studia Latinitatis multum commendavit, severissime preces Deo Latine dicendas et adhibendas interdixit tamquam rem prorsus abominabilem.


[36] Scholares denique dialogi Latini annis 1781/82 edi desiti sunt.


[37] Sed rationibus “nationalismorum” (qui dicuntur) succrescentibus studia Latinitatis magis magisque coartabantur et reprimebantur. Denique inter Decembrales consultationes rei scholaris, quae anno 1890 Berolini agebantur, Germanorum imperator Villelmus Secundus, sed tamquam rex Borussorum, Latinas commentationes scholares abrogavit et abolevit (4.XII.1890).


[38] Ipse vero “neo–humanismus” (qui dicitur) scholaris instigante Friderico Augusto Wolf (1759–1824) per Villelmum Humboldt, Berolinensem Borussorum administrum publicum rei institutoriae, iam ineunte saeculo duodevicesimo ita ad effectum adducebatur, ut Latine tantum de rebus antiquitatis ageretur, non iam de condicionibus contemporaneis.


Tamen vertente illo saeculo duodevicesimo Professoris Hermanni Menge (1841–1939) “Repetitorium Latinae syntaxeos et stilisticae” stupendo laboris studio compositum est et editum, quo singulari opere studiosi gymnasiales, sed multo magis studentes academici usque ad tempora nostra perutiliter usi sunt. Sed ipse Hermannus Menge post illam imperatoris contionem quasi increpatoriam magis magisque ad opera Biblica conversus est.


[39] Ipsum denique “Latine loqui” et etiam “Latine scribere” circiter annum 1930um in scholis iam maximam partem abrogata sunt.


[40] Itaque Latina tantummodo leguntur et in sermonem discipulorum patrium convertuntur, tamen in prioribus institutionis Latinae annis scriptae exercitationes loquelares, maxime grammaticales, adhuc fiunt. Haec condicio post posterius bellum mundanum (1939–1945) consolidata est et confirmata. Tamen inde ab decennio quinto saeculi vicesimi novae contentiones Latine scribendi Latineque loquendi primo extra scholas condi et impetrari coeptae sunt, postea etiam modo quodam coartato intra scholas, ubi quidam magistri huic rei favebant.


Denique praeter regulas grammaticas et stilisticas his saeculis recentioribus etiam atque etiam neologismi omnino necessarii ausu felici (interdum ausu infelici) proponebantur, velut haec: electricus – electricitas (c.a. 1600), telescopium (a. 1558), machina vaporaria (a. 1782), machinae netoriae (a. 1785), navis vaporaria (a. 1803), ferrivia (a. 1830), ferrivia electrica (a. 1847), telegraphum (a. 1831) , ars photographica (a. 1839), motrum electricum (a. 1830), telephonum (a. 1876), microphonum (a. 1878), radiophonia (a. 1921), emissiones televisificae (multicoloriae) (a. 1928).


[41] Nostris autem diebus praesentibus maximi momenti sunt: interrete, ordinatrum, telecopiatrum.


[42] Ibidem insuper proposuimus nomen “disculi ordinatralis” [= diskette]


[43] pro quo nomine in interretiali notificatione Vaticana nomen invenimus “microdiscia”.


[44] Ceterum item apud auctores Vaticanos anno 1984 legimus hoc: “autorealizationem” quam dicunt.


[45] Hic tamen neologismus a non paucis Latinistis vix vel parum comprobatur.


De Pronuntiatu Linguae Latinae


Post haec pauca exempla varii generis diversaeque praestantiae ad ipsum pronuntiatum Latinum transeamus saltem paucis verbis tractandum.


Inter Primum Concilium Vaticanum [saec. XIX](1869–1870) Hispani Germanis obiecerunt, quod ipsorum Deus esset Deus ferus [non verus] (Germani latinizantes tum temporis u consonans pronuntiaverunt, quasi esset `f´.)


Tum Germani Hispanis opprobraverunt dicentes: “Et Deus vester semper bibit”. (Hispani solebant dicere `bibere´, ubi Latine dicendum est `vivere´.) Ceterum ex illo tempore pronuntiatio u consonantis in plerisque scholis Germaniae mutata est.


Sed ego ipse, cum minister missae puer essem decem fere annorum (anno 1934), complures sacerdotes audiebam etiam atque etiam pronuntiantes “Dominus fobiscum”, ubi pronuntiandum erat “vobiscum”. Sed die Dominico “Palmarum”, una septimana ante Pascha, (anno 1943), quo tempore miles nondum undeviginti annorum eram, permissu optionis militaris difficulter obtento in Francogalliae occidentalis urbe Rhedonibus [Rennes] intra ecclesiam cathedralem cantum sollemnem Passionis Domini audiens vix ullum verbum Latinum intellexi.


Itaque sacristiam adii librum textualem Latine petiturus. Clericus quidam ibidem adstans mihi dixit esse nunc tempora, de quibus in “sancta scriptura” legeretur: syrƷε̃:s Ʒε̃:s in Ʒε̃tεm. [46] Haec verba Francogallico pronuntiatu prolata omnino non intellexi. Itaque rogavi, ut ea scriberet: “surgens gens in gentem” .


Aliud quoque exemplum proferamus ex multis exemplis Latini pronuntiatus Germaniae depromptum: Iosephus Freundorfer, episcopus Augustanus (Augsburg), inter sollemnem litū́rgiam (29.III.1952) protulit interrogationem Latinam hanc: stsIs 'εƆs 'dIχnƆs 'εsε (id est: scis(ne) ěos [= canditatos] dignos esse?).


[47] Ait autem Prof. Dr Maximilianus Mangold, Universitatis studiorum Saravicae phonetista celeberrimus, cum alia tum haec: “Linguae mutantur. Mutatur pronuntiatus, mutatur grammatica, mutatur vocabularium. Mutatio rapida aut lenta esse potest secundum tempora, secundum regiones et homines. Iam aetate Ciceronis pronuntiatus Latinus variabat. Certi modi pronuntiandi vituperati sunt. Catullus derisit aspirationem consonantium occlusivarum surdarum, id est tenuium; Latine: pa ta ca, non Latine: pha tha cha, secundum Catullum.


Saeculis vertentibus lingua Latina transformata est in diversas linguas, quae hodie Romanicae sive Neolatinae vocantur. Lingua Latina permansit in administratione, in ecclesia, in scholis, in litteris. Grammatica et vocabula minime mutata sunt.


Pronuntiatus maxime transformatus est secundum pronuntiatum linguae vernaculae. Exorti sunt pronuntiatus nationales et regionales, exempli gratia: pronuntiatus Latinus Britannicus, Theodiscus, Gallicus; pronuntiatus Latinus Saxonicus, Hammaburgensis, Turicensis.


Unusquisque pronuntiatus Latinus nationalis et regionalis habet suum systema phoneticum, quod minime differt a systemate phonetico linguae nationalis et regionalis. Aliis verbis: grammatica et vocabula sunt Latina; pronuntiatus Gallicus, Britannicus, Theodiscus, Italicus est.”


[48] Similibus verbis Albertus Vaccari, professor Romani Instituti Biblici, anno 1962 de condicionibus pronuntiatus Latini iudicat, qui firmis argumentis allatis demonstrat saeculo quinto p.Chr.n. Latinum pronuntiatum Romanum multo propinquiorem fuisse pronuntiatui aureae Latinitatis quam hodierno pronuntiatui Vaticano (nimis `Italiano´).


[49] His verbis scientifice comprobatis Albertus Vaccari respondit Antonio Bacci, Cardinali et Latinistae primario urbis Vaticanae, quippe qui argumentis futtilibus autumavisset quarto saeculo post Christum natum iam pronuntiatum Romanum talem Romae fuisse, qualis nunc temporis Romae esset in usu.


[50] Dipthongi autem Latinae, quales sunt `au´ `ae´ `oe´ `eu´, usque in quartum saeculum dipthongice proferebantur, non monopthongice, ut hodie multis locis fit, ubi “pronuntiatus restitutus” (qui dicitur) nondum universaliter in usum perfectum adductus est.


[51] Permagni autem momenti est etiam c consonans, quod plerisque in locis imperii Romani usque ad finem antiquitatis Latinae in usu mansit; de qua re pauci loci testes ex ingenti copia testimoniorum hi:


“ [IN] OK TVMVLO IAKET KORPVS BN M RVI... RVS QVI PER GLADIVM INDOMITEM OKISVM BIXIT IN PAKE PLVS MINVS ANNOS XXV REKESSIT DE OK SEKVLO SVB DIE VI M DEKEMBER INDICTIO XIII AMEN”.


[52] “[IN] OK TVMVLO / POSITVS EST B (ONAE) M (MEMORIAE) IANES BIKSIT / IN PAKE PL (US) M (INUS) AN (NOS) XXX / REKIEBIT [= REQUIEVIT] SV(B) KARTA [= QUARTA] / DECIMA APRILIS.”


[53] Certe de aliis quoque litteris alphabeti locos testes numero non paucos afferremus, sed tempus nobis perbenigne praestitutum iamiam ad finem vergit neque nobis hodie et hic non sufficit.


Tamen saltem monendum est duplices consonantes in Latino dupliciter enuntiandas esse, velut haec: abbas, abbreviare, abbatia, accursus, accessus, accommodus, addere, addiscere, reddere, afferre, affabilis, affectio, agger, aggravare, aggemere, vallis, gallina, illusio, commodus, embamma, nummus, annus, lanna, innatus, apportare, oppugnator, mappula, error, carrus, scurra, esse, assare, passus, littera, attentus, gutta.


[54] Tamen pauca de `r´ littera afferamus oportet, quippe quae sit in Latino momenti maximi. Qui sonus `r´ litterae etiamnunc in Italia et Hispania et Graecia convenienter profertur, sed difficultates sunt Parmensibus (Italiae superioris) et Francogallis et Anglis et Germanis magis septentrionalibus. Tamen iam in antiquitate Demostheni, illi rhetori excellentissimo, difficultates erant, de qua re Cicero ipse refert haec:


“Multi etiam naturae vitium meditatione atque exercitatione sustulerunt, ut Demosthenem scribit Phalereus, cum rho dicere nequiret, exercitatione fecisse ut planissime diceret.”


[55] Ergo Demostheni ingentes exercitationes erant necessariae. Tales etiam quibusdam coaequalibus nostris similiter sunt necessariae. Nam defectus quidam hac in re volubilitate sermonis mirabili non potest compensari. Imprimis autem in verbalibus formis passivis etiam atque etiam `r´ littera magni momenti est, velut laudo – laudor, mereo – mereor, sed etiam in substantivis, ubi vocalis in syllabis finalibus brevis sit, velut clamor, terror, error, amor, contionator, redemptor, salvator. Vocatur quidem iam antiquitus haec ´r´ littera littera canina,


[56] quae tamen Latinitati convenientissime convenit.


His verbis ad finem huius relatiunculae pervenimus. Gratias vobis plurimas et singulares ago pro mirifica attentione vestra. –DIXI . AUCTOR CAELESTIS EICHENSEER. http://la.wikipedia.org/wiki/Caelestis_Eichenseer


[1] Cic. fam. 14,24 (20).


[2] Cic. fam. 14,9 (6).


[3] Cic. fam. 14,11 (19).


[4] Vvlg. Marc. 15,2.


[5] Cfr Vvlg. Marc. 15,4.


[6] Vvlg. Marc. 15,9.13.


[7] Vvlg. Matth. 27,11.


[8] Vvlg. Matth. 27,17.


[9] Vvlg. Matth. 27,19.


[10] Vvlg. Luc. 23,42–43.


[11] Cfr Vvlg. Ioh. 20,11–17.


[12] Cfr ThlL III 37,23 sqq.: cadus, –i m. κάδος Varro frg. Non. p. 495 decem milia cadum (gen. pl.).


[13] Cfr ThlL IV 1072,74 sqq.: corus, –i m. mensura hebraica, κόρος, χόρ . Hier. in Ezech. 45,10 [l. 54] (CCSL 75, p. 679) `corus´ triginta habet modios, et in utraque mensura, hoc est tam aridarum quam liquentium, tenet principium.


[14] Vvlg. Luc. 16,2–7.


[15] Vvlg. psalm. 50,12–13.


[16] Vvlg. psalm. 70,9.


[17] Bowman, Alan K.: Roman Frontier: Vindolanda and its People. British Museum Press. a. 1994, p. 95.


[18] Cfr Bowman, op. mem., p. 100.


[19] Bowman, op. mem., p. 106, n. 3.


[20] Bowman, op. mem., p. 107, n. 5.


[21] Bowman, op. mem., p. 115, n. 10 (l. 20 et l. 23).


[22] Bowman, op. mem., p. 120, n. 14 (l. 9 et l. 11).


[23] Bowman, op. mem., p. 139, n. 34.


[24] Bowman, op. mem., p. 127, n. 21.


[25] Bowman, op. mem., p. 140.


[26] Avg. loc. gen. [ll. 662–664] (CCSL 33, p. 398).


[27] Avg. loc. num. 104 (CCSL 33, p. 442).


[28] Avg. serm. 186,3,3 (Migne, PL 38, p. 1000).


[29] Avg. loc. num. 106 (CCSL 33, p. 442).


[30] Avg. in euang. Ioh. 24,4 [ll. 14–20] (CCSL 36, p. 286).


[31] Fritsch, Andreas: Lateinsprechen im Unterricht. (Auxilia 22), Bamberg a. 1990, p. 11.


[32] Cfr Fritsch, op. mem., p. 13.


[33] Cfr Fritsch, op. mem., p. 17.


[34] Cfr Fritsch, op. mem., pp. 18 sq.


[35] Cfr Fritsch, op. mem., p. 22.


[36] Cfr Fritsch, op. mem., p. 23.


[37] Cfr Fritsch, op. mem., p. 36. – Cfr Fuhrmann, Manfred: Alte Sprachen in der Krise? Stuttgart [Klett] a. 1976, p. 72: Friedrich August Wolf ... proklamierte schließlich, daß die heidnische Antike der einzig legitime Gegenstand der von ihm konstituierten Altertumswissenschaft sei.


[38] Cfr Fritsch, op. mem., p. 47. – Die Reden Kaiser Wilhelms II in den Jahren 1888–1895. Gesammelt und herausgegeben. p. 156: wir sollen nationale junge Deutsche erziehen, und nicht junge Griechen und Römer. – Cfr Fritsch, Andreas: Lateinunterricht in der Zeit des Nationalsozialismus, in: Der altsprachliche Unterricht 25,3 (1982), p. 28: “keineswegs junge Griechen und Römer erziehen” (Anspielung auf ein Wort Wilhelms II. auf der “Dezemberkonferenz” 1890.) – Reinhard Dithmar (Hrsg.): Schule und Unterricht im Dritten Reich. Neuwied [Luchterhand] a. 1989, p. 135: Kaiser Wilhelm II: ... nicht junge Griechen und Römer (A. Fritsch). – Hos locos testes Prof. Andreas Fritsch Berolinensis pro sua eximia scientia rerum nobis perhumaniter suppeditavit. Ei hoc quoque loco gratias agimus plurimas.


[39] Cfr indicia interretialia: www.menge.net/hermann.html (12.07.2001).


[40] Cfr Fritsch, op. mem., p. 59.


[41] Cfr Eichenseer, C.: Collectanea usui linguae Latinae dicata (Saraviponti a. 1999), pp. 60–62. – Cfr Eichenseer, Das Latein unserer Zeit, in opere: Language Reform – History and Future (vol. IV), Hamburg a. 1989, pp. 188–219: Leben und Sterben des Lateins: Ansätze einer Neubelebung. – Cfr MDT nyt (København a. juni 2/1998), pp. 4–9: Eichenseer, Neulatein – Latein der Neuzeit.


[42] Cfr Eichenseer, Collectanea (op. mem.), pp. 245–254.


[43] Cfr Eichenseer, Collectanea (op. mem.), pp. 251–253.


[44] Cfr Congregatio de Cultu Divino et Disciplina Sacramentorum: De usu linguarum popularium (Instructio quinta), Romae a. 2001; n. 79 c: Duo exemplaria textuum liturgicorum vulgari sermone apparatorum mittantur, quantum fieri potest, idem textus praebeatur etiam per microdiscum instrumenti computatorii [= ordinatralis].


[45] Cfr Acta Apostolicae Sedis 76 (1984), p. 287: Theodisce Selbstverwirklichung.


[46] Cfr Vvlg. Matth.24,7 Exsurget enim gens in gentem, et regnum in regnum. Cfr Luc. 21,10 surget gens contra gentem, et regnum adversus regnum. Marc. 13,8 exsurget autem gens super gentem et regnum super regnum.


[47] Haec verba Prof. Dr Maximilianus Mangold, phonetista celeberrimus et internationaliter agnitus, qui praeter permultas alias linguas specialiter etiam in phoneticam Latinam inquisivit, “translitteratione” phonetica scientissime perbenigneque transscripsit. Ei hoc quoque loco gratias agimus plurimas.


[48] Cfr M. Mangold: De pronuntiatu Latino. Libellus textualis phonocasetae nonae. Saraviponti a.1987, p. 7.


[49] Cfr “L'Osservatore Romano – 14 Marzo 1962 – N. 60 (30.934), pag. 3: si trovano molte e irrefragibili prove, che della pronunzia classica sopravviveva ancora la parte più grande e più caratteristica, ... eqs.”


[50] Cfr “L'Osservatore Romano – 26–27 Febbraio 1962 – N. 47 (30.921), pag. 3: La pronunzia oggi usata nella liturgia della Chiesa ... non e quella dell'età classica, ma all'incirca quella che invalse all'inizio del quarto seculo, ... eqs.”


[51] Cfr Manu Leumann: Lateinische Laut– und Formenlehre. München a.1977, p. 67, § 77: Die diphthongische Aussprache des ae bestand nach der sorgfältigen Orthographie guter Inschriften bei den Gebildeten sicher bis ins 3. u. 4. Jh. n.Chr.; vgl. auch Scaur. gramm. VII 16,10 eqs.


[52] Inscr. Revue archeologique [Paris], 6e serie, 2 (1933), p. 425, n. 220 (Africa). Editores adnotaverunt haec: “peut– être pendant la persecution vandale” (ergo saec. V). – Cfr ThlL IX 2 344,18 sqq. (occidere).


[53] Inscr. Tripol. Reynolds–Perkins 256 (Ain–Zara iuxta Tripolim).


[54] Scavr. [† ante 88 a.Chr.n.] gramm. VII 21,12–14 nec minus falluntur qui Mezentium per duo z scribunt ignorantes duplicem litteram non debere geminari.


[55] Cic. div. 2,96. – Cfr Qvint. inst. 1,11,5 quippe et rho litterae, qua Demosthenes quoque laboravit, labda succedit.


[56] Cfr ThlL III 251,21 sqq.: caninus, –a, –um. ... II translate: de littera r: Pers., 1,109 sonat hic de nare canina littera. ... Hier. epist. 119,1,3 (CSEL 55, p. 447,2 sq.) de canina, ut ait Appius, facundia ad Christi disertitudinem transmigrastis.


Author: Caelestis Eichenseer


Dokument erstellt (document created): 2002-08-13


Dokument geändert (last update): 2002-08-20


WWW-Redaktion (conversion into HTML): Manuela Kahle& Stephan Halder


http://www.phil-hum-ren.uni-muenchen.de/GermLat/Abstr1/Av342e.htm


 




 



 


Comments